سه کوپه اتش برای گفتار کردار و اندیشه نیک

چـون که   آتـش شـد بـه پـا
  گیسـوی تـاریکـی بـریـد
   تیــرگـی را کـس نـدیـد
تیـرگـی
 بـا روشنـی
 همـدم نگـردد هیـچ گـاه
از مازيار قويدل

هر جشني زيباست و اكنون جشن چهار شنبه سوري از راه ميرسد. حال ببينيم اين جشن چگونه از گذشتگان به ما رسيده و چگونه بود
ميدانیم كه نياكان ما روزهاي هفته نداشتند انها ماه را به ٣٠ روز بخش ميكردند و براي هر روز نامي ذاشتند و سال ٣٦٠ روز بود ۵ روز اخر را به نام بخش هاي گاتا اهنود گاه-اشتودگاه-سپنتمدگاه -وهوخشترگاه و وهيشتواشت گاه كه روز فرود امدن فروهر هاي از اسمان به زمين  بود را جشن ميگرفتندو  اتش روشن ميكردند انها ٣ كوپه اتش به چم گفتار -انديشه و كردار نيك و يا ٧ كوپه اتش براي  اهورامزدا و   ٦امشاسپند  وهومن، اردیبهشت، شهریور، سپندارمذ، خورداد و امرداد، روشن ميكردند لباس نو بر تن ميكردند و خانه خود را تميز ميكردند و بر اين بودند كه با برافروختن اتش فروهر ها خانه و كاشانه خود را پيدا كنند
افروختن شمع بر سر سفره هفت سين و بر سر ارامگاه رفتگانمان هم يادگار همين اتش افروزي ها و راهنمايي فروهر ها به كاشانه خودشان است خانه‌تكاني نيز كه از رسوم بسيار خوب باقي مانده نوروز است، با آمدن فروهرها برابر  مي‌شود. فروهرها كه يكسره پاك‌اند،  خانه تكاني نوروز هم از همين است كه   مردم خانه‌هاي خود را كاملن تميز مي‌كردند(و ميكنند) تا فروهرها براي بركت‌بخشي به خانه آنها قدم بگذارند. اگر خانه خوب پاكيزه نشده باشد، فروهرها به آن خانه نمي‌آيند و بركت در آن سال از خانه مي‌رود.

 پس از حمله تازيان اين جشن به گونه هاي دگر برگزار ميشد داستان هاي بسياري هست يكي از انها  از زبان استاد جنيدي اين است كه ميگويد كه مسلمان شدگان هنوز اين جشن را بر گزار ميكردند وچون  تازيان از انها  پرسيدند چرا هنوز شما اين رسم را برگزار ميكنيد انها گفتند اين سور است و سور بر گرفته از اوستايي به چم خوراك در مهماني ميباشدو چون از انها پرسيده شد اين چه سوري است   شب  چهار شنبه بود انها گفتند اين چهار سوري است . يا گويند اين اتشي بود كه منيژه براي رهاي بيژن بر سر چاه او روشن كرد يا  گويند اين جشن پيروزي كاوه اهنگر بر صحاك است.ولي رابطه اين جشن با روشن كردن اتش با جشن گاهنبار نزديكي بيشتري دارد .

گروهي هم بر اين هستند كه مختار، سردار عرب، هنگامي كه از زندان خلاصي يافت و به خونخواهي شهيدان كربلا قيام كرد، براي اينكه موافق و مخالف را تميز دهد و بر كفار بتازد، دستور داد شيعيان بر بام خانه خود آتش روشن كنند و اين شب برابر شد  با شب چهارشنبه آخر ماه  و از آن به بعد مرسوم شد. البته زمان برگزاري آن را در بعضي از شهرها در چهارشنبه آخر ماه صفر نوشته‌اند و به تدريج اين برگزاري از چهارشنبه آخر ماه صفر به چهارشنبه آخر اسفند منتقل شده است(اين خنده دار ترين ديدگاه است كه ايرانيان كه هنوز زخم هايشان كه بوسيله تازيان بود مداوا نيافته به دنبال يك سردار تازي كه پدرش از تازیان  در جنگ بر عليه ايرانيان بود راه بيفتند )
باري  همانگونه كه ميبينيم چهار شنبه سوري هيچ ارتباطي مستقیم  با رسم ايرانيان كهن و زرتشتيان ندارد  ولي رابطه اين جشن با روشن كردن اتش با جشن گاهنبار نزديكي بيشتري دارد.
بسیاري از رسم هاي گذشته هنوز در اين روز باقي مانده است بطور نمونه انداختن كوزه اب با يك سكه درون ان از بام به بيرون خانه كه اين رسم در برخي از شهر ها انجام ميشود شايد نشانه ارتباط اسمان با زمين و دادن بركت به ما بوده و هم اينكه كوزه كهنه را  كه يك سال از ان استفاده كرديم  بدور اندازيم . يا در بخشي از خانه كه سقف نداشت دستمالي با ريسماني به پايين مياندازد و ميخواهند چيزي در دستمال بگذارند و او از بالا ان را ميكشد و بر ميدارد اين هم نشانه ارتباط فروهر ها با زمينيان  است.
قاشق زني و فال گوش ايستادن رسم ديگر در اين روز است
در تهران زرتشتيان به حبوباتي كه از راه فاشق زني بدست اورده اند اشي ميپزند كه به ان اش  درد و یا اش بیمار  ميگويند و بر   اين هستند كه مداوا كننده هر بيماريست.
در تاجيكستان و بسياري شهر هاي ايراني نشین  دگر مردم خود را ميشويند و از روي اتش ميپرند و ميگويند روي پاك تو از من دامن پاك ما از تو
در غرب چین در شهرهای یارکند و تاشغورقان و نیز در کاشغر مردم در اطراف درخت کهنسالی که آن را یادگار آرش تیرانداز و آن­جا را مرز ایران می­دانند، آتش می­افروزند و می­گویند «زیان و زحمتمان را افشاندیم و سوزاندیم
اميد كه ما ايرانيان پيام اين روز را بهتر بيابيم و از كار هاي زشت كه هيچ ارتباطي با اين جشن و مفهوم اين جشن ندارد بدور شويم كه فروهر ها از ما دلشاد باشند و خانه و كاشانه خود را ازين شده و تميز و شايسته بيابند. باشد كه به خانه هاي ما بركت بياورند و ما را شاد مان كنند تمامي ایين هاي نياكان ما نشان از  ایمان به پروردگار یکتا و روشنی و نبرد با پليدي  و بد منشان و مرگ پرستان بوده و هست و تمامي اين ايين ها با منش پاك ايراني همگون است کوشش کنیم انها را الوده نکنیم و از پستی ها بدور نگه داریم

شاد باشيد و شاد زيويد

نوشته شده توسط داريوش در پنجشنبه بیست و دوم اسفند 1387 | | ارسال لینک به پرشین-دیگ: